Aerator do zboża (punktowy osuszacz ziarna) - strażnik jakości zbóż
Dobre plony są podstawą sukcesu rolnictwa - to nie podlega wątpliwości. Truizmem jest stwierdzenie, że właściwie cały rozwój technologii agrarnych można sprowadzić do zagadnienia maksymalizacji zbiorów przy jednoczesnym ograniczeniu wkładu pracy.
Żniwa to jednak nie koniec pracy rolnika. Odpowiednie składowanie zebranych plonów może także stanowić nie lada wyzwanie. Wynika to z faktu, że na owoce pracy rolników nigdy nie brakuje chętnych, a mowa tu oczywiście o wszelkiego rodzaju pasożytach i szkodnikach.
Jako dowód na to, że problem nieproszonych gości w spichlerzach jest tak stary jak samo rolnictwo, możemy uznać chociażby fakt udomowienia kotów. Nie jest przypadkiem, że nasi polujący na myszy pupile pojawili się w ludzkich siedzibach właśnie wtedy, gdy prehistoryczni farmerzy zaczęli uprawiać pszenicę i owies.
Dziś wiemy, że dla gromadzonych przez ludzi plonów rolnych o wiele bardziej niż owiane złą sławą gryzonie groźne mogą być znacznie mniejsze, lecz wszędobylskie szkodniki - grzyby i bakterie.
W walce z ich namnażaniem wspiera nas jednak technologia, między innymi nasz dzisiejszy bohater - aerator.
Aerator do zboża - czym jest i jak działa?
Aerator zbożowy (punktowy osuszacz ziarna) to urządzenie służące do napowietrzania ziarna zbóż, które poprawia jego jakość poprzez zwiększenie aktywności enzymów i poprawę „oddychania” ziarna. Proces aeracji zapobiega zepsuciu zboża, wzrostowi pleśni, grzybów oraz utracie jakości, co jest szczególnie ważne w przypadku przechowywania.
Aeratory są powszechnie stosowane w silosach i magazynach zbożowych, a także w przemyśle młynarskim. Elektryczne aeratory do zbóż upowszechniły się w latach 60 XX wieku. Najnowsze modele poza funkcją konserwującą wyposażone są także w systemy monitorowania parametrów składu zboża, takich jak wilgotność czy temperatura.
Jak działa aerator (punktowy osuszczacz ziarna)?
Aerator zbożowy to podłużne urządzenie swoim wyglądem przypominające dużą, ostro zakończoną śrubę. Na rynku używa się wielu nazw tego sprzętu, m.in: punktowy osuszacz ziarna, wentylator zbożowy, cokół chłodzący, mobilny komin, a nawet rakieta.
Najważniejsze elementy budowy aeratora to: elektryczny silnik napędowy, wentylator oraz rura dmuchawy zwana także lancą.
Długość lancy jest różna w zależności od modelu aeratora i najczęściej mieści się w przedziale 1m - 6m.
Tak duży rozmiar rury wynika z faktu, że jest to część urządzenia, która zostaje „zanurzona” w pryzmie zboża na głębokość kilku metrów podczas gdy mechanizm zasysania powietrza i silnik pozostają ponad powierzchnią ziaren.
Kilkumetrowa lanca wprowadza zassane przez osuszacz ziarna powietrze do niższych partii ziaren, które nie posiadają naturalnego “dostępu” do powietrza. By spełniać tę funkcję, ścianki lancy są perforowane - dzięki temu powietrze wydostaje się równomiernie na boki przez niewielkie otwory. Wielkość otworów rury aeratora powinna być na tyle mała, by do wnętrza dmuchawy nie dostawały się ziarna z napowietrzanej pryzmy.
Lanca spełnia też funkcję przemieszczania ziaren. W tym celu wyposażona jest w spiralny, rynienkowaty gwint. Silnik napędowy generuje obrót lancy wewnątrz pryzmy zboża. Działa to w podobny sposób jak popularne w branży budowlanej mieszadło do zaprawy. Obrót lancy jest szybki, np dla modeli osuszaczy ziarna KOZAK, dostępnych na naszej stronie, może osiągnąć wartość 3000 obr./min czyli 50 obrotów na sekundę. Dzięki temu ziarna zbóż pozostają w ciągłym ruchu i ich suszenie przebiega równomiernie.
Dlaczego warto korzystać z aeratorów do zbóż?
Korzystanie z aeratorów do zbóż jest kluczowe, ponieważ proces aeracji wpływa na poprawę jakości ziarna, zapobiegając rozwojowi mikroorganizmów patogennych. Wilgotność ziarna powyżej 14,5% sprzyja namnażaniu się pleśni, grzybów oraz bakterii, takich jak Aspergillus (Kropidlak) i Fusarium, które mogą powodować powstawanie mykotoksyn – substancji szkodliwych zarówno dla zwierząt, jak i ludzi.
W latach 1942-1943 w ZSRR setki osób zmarły w wyniku spożycia mąki skażonej mykotoksynami. Trująca mąka pochodziła z ziaren, które przez zimę pozostawały na polach, przez co nabrały wilgoci i spleśniały przed zbiorem. Sprawcą owej katastrofy był grzyb Fusarium i produkowane przez niego trikoteceny. W bardziej niedalekiej przeszłości warto wspomnieć o badaniu przeprowadzonym w 1982 roku w Wielkiej Brytani, gdzie, odpowiedzialne za śmierć wielu Rosjan cztery dekady wcześniej, trikoteceny zostały wykryte w ponad połowie pobranych próbek płatków śniadaniowych.
Zaznaczyć trzeba także, że zatrucia mykotoksynami powstałymi w wyniku nieodpowiednio przechowywanego zboża nie są jedynie pieśnią odległej przeszłości. Przypadki lokalnych epidemii odnotowywane są do dziś, zwłaszcza w mniej rozwiniętych regionach świata.
Pasza z zakażonych grzybem ziaren wpływa na spadek płodności zwierząt hodowlanych, a także na ich ogólny stan zdrowia. Może to mieć bezpośredni wpływ na wydajność hodowli.
Dzięki stałej wentylacji z użyciem aeratora, powietrze dostarczane do ziarna zmienia warunki mikrobiologiczne, ograniczając rozwój tych szkodliwych mikroorganizmów.
Aeracja wpływa również na aktywność enzymów w ziarnie, takich jak amylazy i proteazy, które są odpowiedzialne za rozkład skrobi i białek. W wyniku napowietrzania, te enzymy stają się bardziej aktywne, co poprawia właściwości odżywcze ziarna i przyspiesza jego procesy metaboliczne. Działanie to wspomaga również przechowywanie ziarna, gdyż poprawia jego stabilność chemiczną i zmniejsza ryzyko pogorszenia jakości w wyniku niepożądanych reakcji enzymatycznych.
Warto również podkreślić, że proces aeracji obniża poziom dwutlenku węgla, który w nadmiarze może sprzyjać rozwojowi bakterii beztlenowych.Mogą one powodować fermentację i psucie się ziarna. Dzięki aeratorom utrzymuje się stabilny poziom tlenu w masie zboża, co pozwala zachować zdrowotność i jakość plonów.
Jeśli interesuje się temat zbilansowanego karmienia zwierząt hodowlanych i zwiększania właściwości odżywczych paszy sprawdź nasz artykuł o produkcji paszy.
Podsumowując:
Aerator (osuszacz) do zboża to urządzenie, które pomimo relatywnie niskiej ceny może zapobiec stratom wielokrotnie przekraczającym swój koszt. W takim kontekście, zakup wysokiej klasy aeratora stanowi opłacalną inwestycję. Jak mam nadzieję, udało mi się wykazać, grzyby i bakterie rozwijające się w spichlerzach, to niewidoczni sabotażyści naszych plonów i zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.
Prewencyjne stosowanie osuszaczy zboża to lepsza forma zwalczania grzybów i bakterii niż korzystanie z chemicznych środków gdy te już się rozwiną.
(źródło: Mykotoksyny - niewidoczne zagrożenie, Joanna Kurek, kwiecień 2022)
