Uprawa orzecha włoskiego – to się opłaca!

Prawie każdy lubi je chrupać, a przecież rola przegryzki to dopiero początek! Orzechy włoskie są wyjątkowo wszechstronne: to popularne bakalie, dodatki do wypieków i słodyczy, sałatek, serów oraz wytrawnych dań. Ponadto stanowią surowiec na wysokiej jakości olej, wykorzystywany do celów kulinarnych oraz wyrobu naturalnych kosmetyków. 

Zapotrzebowanie na orzechy włoskie jest bardzo duże: kupują je zarówno klienci indywidualni oraz małe przedsiębiorstwa, takie jak: restauracje, cukiernie, piekarnie, lodziarnie, rzemieślnicze tłocznie oleju czy manufaktury kosmetyków, ale także duże zakłady specjalizujące się w przetwórstwie i dystrybucji bakalii oraz wielkie fabryki z branży spożywczej, o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym. Polskie orzechy są również cenione przez konsumentów zagranicznych i w związku z tym eksportowane do Niemiec i innych krajów Unii Europejskiej. 

Wszystko to sprawia, że w Polsce popyt na orzechy włoskie przekracza podaż! Ponieważ rodzime zbiory nie pokrywają krajowego zapotrzebowania, importujemy duże ilości tego surowca, m. in. z Ukrainy, Chile, USA oraz Turcji. Pora to zmienić – uprawa orzecha włoskiego to pomysł na chrupiący biznes! Da się na nim zarobić zarówno w przypadku wielkoobszarowych plantacji, jak i przydomowych upraw. 

Uprawa orzecha włoskiego – alternatywa dla tradycyjnego sadu

Sad orzechowy wymaga cierpliwości, za to może plonować przez wiele dziesięcioleci  –  warunek to odpowiedni dobór stanowiska. Ze względu na późny termin kwitnienia omija go problem wiosennych przymrozków, niszczących kwiaty „typowych” drzew owocowych. Wytwarza rozbudowany system korzeniowy, któremu starsze drzewa zawdzięczają doskonałą odporność na suszę. Nawadnianie bywa potrzebne głównie w pierwszym roku po posadzeniu.

Drzewa orzecha nie tolerują zastoisk mrozowych oraz terenów podmokłych, za to dobrze radzą sobie na zboczach. Wymagają gleb głębokich, przepuszczalnych, żyznych, o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym (pH 6,5-7,5). Są w stanie przystosować się do gruntów niższej jakości, jednak staranne przygotowanie terenu pod uprawę przełoży się na znacznie wyższe plony. 

Zalecane jest wzbogacenie gleby nawozem zielonym, który zmieni się w żyzną próchnicę, oraz w razie potrzeby odkwaszenie poprzez wapnowanie wykonane co najmniej 3-4 miesiące przed planowanym sadzeniem. Glebę należy głęboko spulchnić, wykonując orkę lub talerzowanie. Przy okazji warto wzbogacić ją o nawozy fosforowe i potasowe. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest również zastosowanie obornika, najlepiej już jesienią roku poprzedzającego sadzenie.  

Założenie plantacji orzecha włoskiego wymaga zakupu szczepionych sadzonek. Nie ma sensu uprawiać orzechów z siewu! Chociaż orzechy bardzo łatwo kiełkują, a siewki cechują się silnym wzrostem, zawiązują pierwsze owoce dopiero po 8-15 latach! Tymczasem drzewka orzechowe szczepione rozpoczynają owocowanie znacznie wcześniej, w 2-3 roku po posadzeniu. 

Początkowo plony są niewielkie, ale już 8-20 letnia plantacja orzechów włoskich założone ze szczepionych sadzonek pozwala uzyskać 1-2 tony orzechów rocznie. W przypadku starszych drzew wydajność może wzrosnąć do ponad 3 ton z hektara. 

Kilkunastoletnie drzewo orzecha włoskiego w wieku w optymalnych warunkach rodzi 15-20 kg orzechów rocznie, dlatego założenie sadu orzechowego ma sens również w przypadku mniejszych obszarów, jako źródło dodatkowego dochodu dla gospodarstwa. Orzechy rosną silnie i są długowieczne, w optymalnych warunkach plonują obficie nawet w wieku 100-150 lat! W wielu gospodarstwach, a także niektórych miejskich ogrodach, można spotkać sędziwe okazy o koronie kilkunastometrowej średnicy, rodzące co roku 50-80 kg orzechów.

Odmiany orzechów włoskich do uprawy towarowej i przydomowej. Jaką odmianę orzecha wybrać?

Kolejna kwestia to wybór odmian orzecha włoskiego odpornych na mróz i choroby (zwłaszcza antraknozę), obficie plonujących, a ponadto charakteryzujących się cechami pożądanymi przez konsumentów. W Polsce w prywatnych ogrodach niesłabnącą popularnością cieszą się odmiany o dużych owocach z cienką skorupką i dużym, jasnym jądrem, jak seria odmian ‘Jacek’ oraz ‘Milotai’. W sadach towarowych sadzi się często odmiany o drobniejszych owocach, takie jak ‘Broadview’, ‘Mars’, ‘Lake’ oraz ‘Lublin’. Są łatwiejsze do wysuszenia oraz mniej podatne na pękanie w trakcie zbioru mechanicznego. Z kolei w prywatnych ogrodach spotykane bywają odmiany o różowym miąższu, takie jak ‘Czerwony Późny’, a także karłowe, np. ‘Albi’ czy ‘Leopold’. 

Drzewa orzechowe rosną silnie, przy czym siła wzrostu jest zależna od odmiany. Optymalny rozstaw sadzenia wynosi od 8 x 8 m w przypadku odmian słabiej rosnących do 10 x 10 m dla odmian silnie rosnących. Oznacza to, że na hektar sadu orzechowego należy zakupić od 100 do 150 sadzonek. W sadach intensywnych sadzonki orzechów bywają sadzone w mniejszej rozstawie, np. 8 x 5 m, czyli w zagęszczeniu ok. 250 szt./ha. Pozwala to osiągnąć wyższe plony w pierwszych latach po rozpoczęciu owocowania, jednak po pewnym czasie pociąga za sobą konieczność wycinki co drugiego drzewa, gdy ich korony nadmiernie się rozrosną.

Ile można zarobić na orzechach włoskich?

Potencjalne zyski z uprawy orzechów włoskich zależą przede wszystkim od tego, w jakiej formie sprzedany zostanie surowiec. Całe orzechy włoskie, w łupinach, w hurcie osiągają ceny rzędu 5-10 zł/kg. Przeważnie wyżej wyceniane są odmiany wielkoowocowe. 

Jadalne jądra stanowią średnio ok. 50% masy całych orzechów – to właśnie na nich zależy odbiorcom. Po rozłupaniu i wyłuskaniu ze skorupek cena o

rzechów szybuje w górę! Najdrożej wyceniane są całe, jasne połówki, tzw. „motyle”. Jeśli ich udział jest bardzo wysoki, wartość surowca klasy premium wzrasta do ok. 35 zł/kg. Wyższą cenę można wynegocjować w przypadku mniejszych odbiorców celujących w towar najlepszej jakości, np. restauratorów. 

Mix - czyli mieszanka połówek oraz rozkruszonych orzechów - jest znacznie tańszy: jego ceny oscylują w okolicach 20-25 zł. Jest wykorzystywany głównie do celów przerobowych, m. in. w fabrykach słodyczy. Doskonale sprawdza się również jako surowiec do tłoczenia oleju orzechowego.

Oczywiście nie trzeba łupać orzechów włoskich ręcznie! Profesjonalne łuparki do orzechów pracują znacznie szybciej od tradycyjnego „dziadka”, a przy tym delikatiej obchodzą się z cennym jądrem. Duży wybór modeli pozwala dobrać urządzenie dostosowane do skali działalności oraz wymagań jakościowych surowca. 

• Dla mniejszych gospodarstw, przedsiębiorstw gastronomicznych oraz manufaktur działających w branży spożywczej świetnym wyborem będzie kompaktowa łuparka do orzechów montowana na wiadrze. 
• W przypadku hurtowych ilości surowca opłaca się zainwestować w wysokowydajne modele, takie jak łuparka do orzechów włoskich GRK-300, o wydajności aż 300 kg/h. Mimo zawrotnego tempa pracy pozwala uzyskać do 70% całych połówek orzechów. 
• Pod względem precyzji działania niedościgniona jest innowacyjna łuparka do orzechów włoskich PRK-2. To zdecydowanie najlepsze rozwiązanie, gdy priorytetem jest najwyższa jakość surowca. Ten model rozłupuje orzechy pojedynczo, rozkruszając jedynie skorupkę, a jądro pozostawiając nienaruszone.

Jednak zdecydowanie najwięcej można zarobić na orzechach włoskich tłocząc z nich olej. W ten sposób na kilogramie surowca możemy zarobić nawet 60-70 zł!

Olej z orzechów włoskich – przepis na dodatkowy dochód

Orzechy włoskie stanowią jeden z najwydajniejszych źródeł tłuszczy roślinnych. Ich jądra zawierają do 60-70% oleju! Za pomocą profesjonalnej prasy ślimakowej z jednego kilograma wyłuskanych orzechów można wytłoczyć ponad 500 ml oleju orzechowego, czyli „płynnego złota”. I to niemal dosłownie: tłoczenie oleju z orzechów to złoty interes! Ceny za litr oleju z orzechów włoskich plasują się powyżej 100 zł za litr, a w przypadku mniejszych butelek bywają nawet trzykrotnie wyższe!

Olej z orzechów włoskich tłoczony na zimno jest ceniony przez koneserów ze względu na wyjątkowy orzechowy smak, charakterystyczny aromat oraz gęstą konsystencję. Co najmniej równie ważne są jego walory zdrowotne. Dlatego warto postawić na prasę tłoczącą na zimno. Cechuje się on niezwykle wysoką koncentracją wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (Omega-3 oraz Omega-6), obfituje również w witaminę E oraz A. Jego spożywanie wspiera układ nerwowy, działa przeciwzapalnie i przeciwmiażdżycowo, obniża ciśnienie tętnicze oraz poziom „złego” cholesterolu.  

Olej z orzechów włoskich znajduje zastosowanie również w kosmetyce. Przeciwdziała starzeniu się skóry, wzmacnia paznokcie, odżywia włosy i nadaje im blask. Jest dodawany do luksusowych produktów do pielęgnacji twarzy, kremów do ciała oraz balsamów do włosów.

Czy uprawa orzechów włoskich się opłaca?

Opłacalność uprawy orzechów włoskich zależy od przemyślanego biznesplanu. Kluczowe znaczenie ma dobór stanowiska dostosowanego do wymagań tego gatunku oraz zakup sadzonek sprawdzonych odmian. Zbyt na orzechy włoskie zawsze się znajdzie, bo jak dotąd krajowa produkcja pokrywa zaledwie ułamek zapotrzebowania. Jednak cena, jaką można za nie uzyskać, zależy od formy i jakości surowca. „Motylki” są kilkukrotnie droższe od całych orzechów, ale i tak nie mają szans konkurować z kosztownym olejem z orzechów włoskich.

Klimat się ociepla, więc drzewa orzecha włoskiego zaczynają czuć się w Polsce jak w swojej rodzimej Italii. Pod względem na odporności na suszę i upały biją na głowę klasyczne drzewa owocowe. Jednocześnie zmieniają się gusta konsumentów: wraz z modą na zdrowy styl życia popularność orzechów prawdopodobnie jeszcze wzrośnie.